O archiwum
Archiwum wspomnień to narzędzie, które Fundacja Plenerownia stworzyła w projekcie „Senior w świecie AI – Jak sztuczna inteligencja wspiera codzienne życie i zachowanie dziedzictwa”. Celem projektu było zapoznanie seniorów ze sztuczną inteligencją i pokazanie, jak AI może pomóc w zachowaniu lokalnego dziedzictwa.
Zbieraliśmy (i wciąż zbieramy) tu wspomnienia, opowieści i historie, stare fotografie, przepisy, opisy dawnych zabaw, zwyczajów i świąt, zapisy tego, jak dawniej wykonywano różne rzeczy i radzono sobie z codziennymi sprawami, a także opisy tego, jak kiedyś wyglądały nasze miejscowości. Digitalizujemy pamiątki przeszłości – z rodzinnych zbiorów i te związane z szerszą pamięcią i mikrohistorią okolicy. Chcemy, by to, co pamiętają nasi dziadkowie i rodzice, nie zostało zapomniane, ale było dostępne dla wszystkich i służyło lokalnym społecznościom.
Archiwum obejmuje okolice między Wieliczką, Niepołomicami, Bochnią i Myślenicami.
Jak to działa
- Ty, albo ktoś z rodziny, dodajesz zdjęcie, nagranie albo tekst. Można to zrobić w telefonie albo na spotkaniu w klubie seniora z pomocą asystenta.
- Nic nie jest widoczne dla innych bez wcześniejszego sprawdzenia przez upoważnione i przygotowane merytorycznie osoby z Fundacji.
- Sztuczna inteligencja może pomóc spisać nagranie, odczytać stare pismo albo odnowić zdjęcie. Oryginał pozostaje niezmieniony, a wersja przygotowana z pomocą AI jest wyraźnie opisana.
- Zatwierdzony wpis pojawia się w archiwum – przypisany do jednego ze zbiorów i oznaczony na mapie – a także w albumie Twojej grupy.
Działy archiwum
Wpisy są przyporządkowane do dziesięciu kategorii zbiorów: Mapa pamięci, Dawne sposoby na…, Rzecz z duszą, Ludzie wpisani w historię okolicy, Zabytki okolicy, Kuchnia i przepisy, Dawne zabawy, Tradycje i obrzędy, Piosenki, przyśpiewki, muzyka, Szkoła i dzieciństwo. Każdy zbiór można przejrzeć osobno i wydrukować z niego materiały.
O projekcie
Projekt „Senior w świecie AI” realizowaliśmy od lipca 2025 r. do listopada 2026 r. przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego, w ramach konkursu „Małopolska uczy i pomaga przez całe życie”.
Jesienią 2025 r. poprowadziliśmy 10 warsztatów dla seniorów: w Raciechowicach, Książnicach, Woli Drwińskiej, Krakowie, Czyżowie, Gorzkowie, Dobranowicach, Niepołomicach, Hucisku i Gdowie. Wzięło w nich udział 181 osób. Uczyliśmy się, jak korzystać z AI na co dzień i robić to bezpiecznie, a pomagał nam w tym „Dziennik AI dla Seniora”.
W 2026 r. spotykaliśmy się z grupami ponownie, m.in. w Książnicach, Niepołomicach, Czyżowie, Gorzkowie i Dobranowicach. Druga część warsztatów dotyczyła m.in. archiwizacji wspomnień z pomocą AI.
Skąd pochodzą wpisy
Przy opracowywaniu archiwum częściowo korzystaliśmy ze zbiorów Fundacji – materiałów zebranych w okolicy w trakcie realizacji różnych projektów. Część z nich została udostępniona i opracowana wspólnie z seniorami w projekcie.
Twoje domowe archiwum
Każdy może zarchiwizować swoje domowe zbiory: fotografie, dokumenty i pamiątki rodzinne. Praktyczne wskazówki znajdziesz w Centrum Archiwistyki Społecznej, m.in. w broszurze „Jak dbać o swoje domowe archiwum?” (plik PDF). Zbiory archiwów społecznych z całej Polski są na portalu Zbiory Społeczne.
Kto prowadzi archiwum
Archiwum prowadzi Fundacja Plenerownia z Huciska w gminie Gdów, która prowadzi także Dom Opowieści w Hucisku.